EduForum EduForum - forum maturzystów i licealistów
Liceum, matura, studia ? - edu forum Twaina

Witamy na forum edukacyjnym Marka Twaina - pomocna dłoń w świecie nauki

Liceum, matura, studia? - dyskusje, pytania, porady.


Dołącz do grona edu forum - Zapraszamy!   Nie masz konta? -> Rejestracja

  Najczęściej szukane zagadnienia na forum:

              arkusze maturalne  Arkusze maturalne - Maj 2010

              Matura forum  Matura

              Student forum  Studia

              Matura forum  Poradnik maturzysty



Tkanka nabłonkowa. Tkanki. Histologia.

 
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum Edukacyjne Forum Dyskusyjne Marka Twain'a Strona Główna -> Biologia i ochrona środowiska
Autor Wiadomość
werych
VIP
VIP


Dołączył: 23 Maj 2006
Posty: 1722

PostWysłany: Sro Lis 07, 2007 7:58 pm    Temat postu: Tkanka nabłonkowa. Tkanki. Histologia. Odpowiedz z cytatem

Zespół komórek, które wykazują wspólne pochodzenie, podobieństwo budowy i pełnią określoną funkcję, nazywamy tkanką.

Tkanka - zespół komórek i ich wytworów (substancja międzykomórkowa) o podobnym pochodzeniu, budowie, przemianie materii i przystosowanych do wykonywania określonej funkcji na rzecz całego organizmu. Tkanki występują u zwierząt tkankowych (tkanki zwierzęce) oraz u roślin wyższych (tkanki roślinne). Tkanki są elementami składowymi narządów i ich układów. Dział biologii zajmujący się tkankami to histologia.

Uwzględniając cechy morfologiczne i fizjologiczne zespołów komórkowych tworzących tkanki, dzielimy wszystkie tkanki na cztery grupy:
-tkankę nabłonkową
-tkankę łączną i podporową
-tkankę mięśniową
-tkankę nerwową

Tkanki występujące zarówno u zwierząt, jak i u roślin, to tkanka nabłonkowa oraz łączna i podporowa. W grupie tkanek wyłącznie zwierzęcych rozróżniamy tkankę mięśniową i nerwową.

Wprowadzenie:
Tkanki nabłonkowe okrywają ciało i wyściełają jego jamy.
Tkanka nabłonkowa (nabłonek, epithelium) okrywa powierzchnię ciała i wyścieła jamy ciała. Tworzy ona zewnętrzną warstwę skóry, wyściółkę dróg trawiennych, oddechowych, rozrodczych oraz kanalików nerkowych. Tkanka nabłonkowa składa się z komórek ściśle do siebie przylegających, tworzących ciągłą warstwę. Jedna powierzchnia tej warstwy związana jest z głębiej położoną tkanką za pośrednictwem niekomórkowej błony podstawowej (podstawnej) zbudowanej z cienkich włókien i substancji polisacharydowych produkowanych przez komórki nabłonka.

Funkcje tkanki nabłonkowej:
Do funkcji tkanki nabłonkowej należy ochrona, wchłanianie (absorpcja), wydzielanie (sekrecja), oraz odbieranie bodźców. Nabłonkowa warstwa skóry okrywa ciało i chroni je przed rozmaitymi zagrożeniami, w tym przed urazami mechanicznymi, szkodliwymi związkami chemicznymi, bakteriami oraz przed utratą płynów. Poprzez tkankę nabłonkową wyściełającą przewód pokarmowy wchłaniane są do wewnątrz ciała substancje odżywcze i woda.
Wszystko to, co dociera do organizmu lub wydostaje się z wnętrza ciała, musi przedostać się przez jedną lub więcej warstw komórek nabłonka. Pokarm włożony do ust i połknięty nie jest naprawdę „we wnętrzu” ciała, dopóki nie zostanie wchłonięty przez nabłonek przewodu pokarmowego i nie dostanie się do krwi.
Liczne komórki w zewnętrznej warstwie nabłonka ulegają rogowaceniu i obumierają. Złuszczające się komórki zastępowane są przez wypychane w kierunku powierzchni komórki głębiej położonej warstwy nabłonka. Zasadniczo tkanki nabłonkowe cechuje szybkie tempo podziałów komórkowych, tak więc straty są stale uzupełniane dzięki ciągłej produkcji nowych komórek.

Klasyfikacja komórek nabłonkowych:
Można wyróżnić trzy typy komórek nabłonkowych w zależności od ich kształtu: płaskie komórki nabłonkowe są cienkimi, spłaszczonymi komórkami o wielokątnym kształcie. Komórki sześcienne (kostkowe, brukowe) są krótkimi, cylindrycznymi komórkami o wielokątnej podstawie; widziane z boku mają kształt sześcienny i przypominają kostkę do gry. Walcowate (cylindryczne) komórki nabłonka, o podstawie najczęściej sześciokątnej, widziane z boku wyglądają jak niewielkie kolumienki lub cylindry. Jądro położone jest zazwyczaj w pobliżu podstawy komórki. Walcowata komórka nabłonkowa może mieć na swej powierzchni rzęski, których skoordynowane ruchy powodują jednokierunkowe przemieszczanie się rozmaitych substancji. Nabłonek orzęsiony, zwany też nabłonkiem migawkowym, który wyścieła większość dróg oddechowych, usuwa cząstki pyłu oraz inne obce materiały, nie dopuszczając ich do płuc.

Podstawowym problemem dla nabłonków jest utrzymanie zwartego układu komórek, w sytuacji, gdy ulegają one silnym odkształceniom, np. w związku ze zginaniem kończyn. Możliwe jest to dzięki:
Błonie podstawnej zbudowanej ze śluzowielocukrowców (mukopolisacharydów) i białek. Jest to jednorodna, cienka warstwa stosunkowo odporna na zerwanie. Leży bezpośrednio pod komórkami, które ją wytwarzają.
Rożnego rodzaju połączeniom międzykomórkowym, np. desmosomom – zgrubiałym powierzchniom dwóch sąsiednich komórek, które „sklejone” są białkową substancją. Utrudnia to w znacznym stopniu rozerwanie komórek.

Komórki nabłonkowe posiadają centriole i są zdolne do podziału. Zwykle więc tkanka ta posiada duże możliwości regeneracyjne, jedynie w przypadku wyższych kręgowców niektóre nabłonki wyściełające, np. otrzewnej i opłucnej, odtwarzają się słabo.

Podstawowa klasyfikacja nabłonków opiera się o kryteria morfologiczne. I tak wyróżniono:
W zależności od liczy warstw komórek budujących nabłonki:
Jednowarstwowe – charakterystyczne dla bezkręgowców, chociaż u kręgowców także występują.
Wielowarstwowe – występują wyłącznie u kręgowców i złożone maksymalnie z kilkunastu warstw komórek.

W zależności od kształtu komórek:
Płaskie
Sześcienne (brukowy, kostkowy)
Walcowate (cylindryczne)

Przegląd nabłonków:
Jednowarstwowy płaski – budują go spłaszczone, wieloboczne komórki, których jądra umieszczone są centralnie. Występuje na powierzchni opłucnej, otrzewnej, wyściełają pęcherzyki płucne, naczynia krwionośne, ścianę owodni, a w nerce budują torebki Bowmana. Jest to najprostszy typ nabłonka – występuje także u gąbek, chociaż pomiędzy ich komórkami nie ma desmosomów.

Jednowarstwowy szcześcienny – budują go komórki +/- izometryczne, których jądra umieszczone są centralnie. Przypominają trochę swoim kształtem zwykłe kostki do gry. U człowieka występuje w kanalikach nerkowych i końcowych odcinkach gruczołów.

Jednowarstwowy walcowaty – budują go wysokie komórki o kształcie nieregularnych graniastosłupów. Ich jądra znajdują się w spodniej warstwie cytoplazmy, niewiele ponad błoną podstawną. U człowieka ten typ nabłonka występuje w przewodzie pokarmowym od żołądka do odbytnicy. W jelicie cienkim dodatkowo występują wypustki cytoplazmatyczne, zwane mikrokosmkami, które zwiększają wielokrotnie powierzchnię wchłaniania. W nabłonku jajowodu komórki posiadają liczne rzęski, które poruszają się w kierunku macicy, ułatwiając przesuwanie się komórki jajowej.

Wielowarstwowy płaski – zbudowany jest zwykle z kilku warstw komórek, z których zewnętrzne są spłaszczone. Intensywne podziały w głębszych warstwach (tzw. rozrodczych) umożliwiają stałe złuszczanie się wierzchnich i odnawianie się tkanki. Występuje w jamie ustnej do przełyku włącznie, w pochwie i na przedniej powierzchni rogówki. Jeśli wierzchnie warstwy rogowacieją i obumierają, tworzą elastyczną, odnawialną powłokę ochronną pokrywającą u wszystkich kręgowców skórę – nabłonek wielowarstwowy płaski rogowaciejący to naskórek.

Wielowarstwowy przejściowy – ten typ nabłonka jest zaliczany do szczególnych, ponieważ komórki najbardziej zewnętrznej spośród 3-5 warstw budulcowych nie mają stałego kształtu. Zwykle są duże, baldaszkowate i pokrywają kilka sąsiednich komórek, leżących pod nimi. U wszystkich owodniowców ten typ nabłonka wyścieła moczowody.



A - nabłonek jednowarstwowy walcowaty, B - nabłonek jednowarstwowy walcowaty urzęsiony, C - nabłonek wielowarstwowy płaski, D - nabłonek jednowarstwowy płaski, E - nabłonek przejściowy F - nabłonek wielorzędowy, G - nabłonek sześcienny, H - nabłonek gąbek - choanocyty, I - nabłonek wielorzędowy walcowaty urzęsiony


_________________
Matura z biologii
Kulturystyka
Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość
Wyświetl posty z ostatnich:    Zobacz poprzedni temat : Zobacz następny temat  
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum Edukacyjne Forum Dyskusyjne Marka Twain'a Strona Główna -> Biologia i ochrona środowiska Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)
Strona 1 z 1

 
Skocz do:  
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach


Licea zaoczne | Katalog stron | Forum Edukacyjne | ViPcenter.pl | Arkusze maturalne
Odżywki, suplementy dla mózgu | Katalog Ciekawych Stron | Home.pl